سه شنبه, ۰۷ اردیبهشت ۱۴۰۰ ۱۳:۰۳ ۷۱
طبقه بندی: تازه ها
چچ
آیا ماه واقعاً ماه صورتی خواهد شد؟

آیا ماه واقعاً ماه صورتی خواهد شد؟

ابر ماه، پدیده نجومی ویژه یا اصطلاحی ژورنالیستی؟! شامگاه 7 اردیبهشت1400، ‌ماه در نزدیک‌ترین فاصله از زمین قرار می‌گیرد، اندازه ظاهری آن تنها هفت درصد بیشتر از مقدار متوسط خواهد شد و رنگ نقره‌فام همیشگی را خواهد داشت. ابر ماه صورتی اصطلاحی ژورنالیستی است که با هدف جلب‌توجه مردم به دیدن زیبایی‌های آسمان ارائه شده اما به نظر می‌رسد خود تبدیل به یک باور خرافی و شبه‌علم و باعث سردرگمی شهروندانی شده است که دانش چندانی از علم نجوم ندارند. شامگاه هفتم اردیبهشت منتظر دیدن یک ماه بسیار بزرگ به رنگ صورتی نباشید! با پدیده عجیب‌وغریبی سروکار نداریم، ماه تنها 7 درصد بزرگ‌تر دیده خواهد شد که تشخیص آن برای چشم انسان بسیار دشوار است.

حوالی ساعت 20 شب سه‌شنبه 7 اردیبهشت، ‌ماه در فاصله حدود 357 هزار کیلومتری از زمین قرار می‌گیرد که نزدیک‌ترین فاصله این قمر زیبا در مدار خود به دور زمین است. فاصله متوسط ماه از زمین حدود 384400 کیلومتر است، ازآنجاکه مدار حرکت ماه به دور زمین، دایره کامل نیست و ماه در هر بار گردش به دور زمین مسیر بیضی‌شکلی را طی می‌کند که سیاره زمین دریکی از کانون‌های آن قرار دارد. زمانی که ماه در حضیض مداری قرار می‌گیرد، یعنی نقطه‌ای از مدار حرکت این قمر به دور سیاره زمین که نزدیک‌ترین مکان به زمین است، فاصله به حدود 356 هزار کیلومتر می‌رسد و زمانی که ماه در اوج مداری قرار دارد، یعنی نقطه‌ای از مدار حرکت ماه به دور خورشید که دورترین نقطه این مدار از زمین است، فاصله به حدود 406هزار کیلومتر افزایش می‌یابد. به دلیل این بیضی بودن مدار، فاصله ماه به‌طور مرتب در حال تغییر است، گاهی کمی دورتر و گاهی کمی نزدیک‌تر، همین تغییر در فاصله باعث می‌شود که اندازه ظاهری ماه، یعنی آن چیزی که از زمین دیده می‌شود، اندکی تغییر کند. به‌طور متوسط اندازه ظاهری ماه کامل در آسمان حدود نیم درجه یا 30 دقیقه قوسی است، با قرارگیری ماه کامل در نقطه حضیض مداری- یعنی نزدیک ترین فاصله- این اندازه فقط 7 درصد بزرگ‌تر دیده خواهد شد، یعنی به حدود 32 دقیقه قوسی می‌رسد. این افزایش 7 درصدی در اندازه ظاهری ماه که با افزایش 16 درصدی در درخشندگی این قمر زیبا همراه است به نام ابر ماه شناخته می‌شود. درواقع زمانی که ماه کامل در نزدیکی نقطه حضیض مداری قرار گیرد به‌طوری‌که فاصله آن با زمین حداقل 90 درصد نزدیک‌ترین فاصله باشد، پدیده ابر ماه روی می‌دهد. در مقابل این پدیده، میکرو ماه وجود دارد که در آن با قرارگیری ماه کامل در نقطه اوج مداری، اندازه ظاهری ماه به حدود 28 دقیقه قوسی می‌رسد. اختلاف این دو حالت تنها 4 دقیقه قوسی است، اندازه‌ای که تفکیک آن برای چشم انسان بسیار مشکل است. با این توصیف در طول یک سال می‌توان شاهد چند ابر ماه بود. امسال علاوه بر هفتم اردیبهشت، پدیده ابر ماه در پنجم خرداد نیز مشاهده خواهد شد.



اما سؤال مهمی که پیش می‌آید این است که آیا واقعاً این تغییر کوچک در اندازه ماه منجر به بروز پدیده خاصی در آسمان خواهد شد؟ پاسخ منفی است. درواقع پدیده ابر ماه بیش از آنکه یک رویداد نجومی شگفت‌انگیز و خاص باشد، اصطلاحی ژورنالیستی است تا مردم را بیشتر به دیدن زیبایی‌های آسمان تشویق کند. در زمان ابر ماه، شما واقعاً با یک تصویر بسیار بزرگ و شگفت‌انگیز از ماه طرف نیستید، بلکه ماه را اندکی بزرگ‌تر از سایر زمان‌ها می‌بینید. به‌زعم نگارنده پرداختن بیش‌ازپیش به این موضوع که باهدف جلب‌توجه عمومی صورت می‌پذیرد،می‌تواند اثرات منفی بر اذهان عمومی گذاشته و حتی منجر به بروز ایده‌های خرافی و دیدگاه‌های شبه‌علمی گردد. هدف از ترویج علم افزایش آگاهی مردم نسبت به جهان هستی و تشویق ایشان به مشاهده زیبایی‌هایی است که در پستوی مظاهر شهرنشینی مدرن، آلودگی‌های گسترده نوری و ... گم‌شده‌اند و نباید درراه ترویج علم، دست به دامن برداشت‌های فانتزی و کم بنیان برد. در هر حال ابر ماه پدیده‌ای با توضیح نجومی است، اما درواقع با تعبیر عمومی از واژه «ابر ماه» به معنی «ماه بسیار بزرگ» سنخیت ندارد و نباید به آن به چشم یک پدیده بسیار شاخص و عجیب نگاه کرد.



فاجعه‌بارتر اینکه در سال‌های اخیر، واژگان دیگری چون «ابر ماه صورتی» ، «ابرماه آبی» و «ابر ماه خونین» نیز ابداع‌شده‌اند. اما مگر رنگ ماه تغیر می‌کند؟ ماه همیشه قمر نقره‌فامی است که در حتی در شب‌های پرنورترین شهرهای جهان می‌درخشد. تنها در زمان خسوف است که به دلیل شکست نور خورشید در اثر عبور از جو زمین، ماه به رنگ ارغوانی در می آید. این نامگذاری ها بیشتر ریشه در فصل ها دارند. اگر پدیده ابر ماه در ماه آوریل( فروردین و اردیبهشت) روی دهد به آن «ابر ماه صورتی» می‌گویند. اگر پدیده ابر ماه دو بار در یک ماه میلادی روی دهد به ابر ماه دوم، «ابر ماه آبی» می‌گویند و اگر ابر ماه با رویداد شگفت انگیز ماه گرفتگی همراه باشد به آن «ابر ماه خونین» می‌گویند. نام‌گذاری‌هایی که فاقد بنیان علمی و حقیقی هستند و دلالت بر تغییر رنگ ماه ندارند.

اما در شامگاه هفتم اردیبهشت منتظر دیدن یک ماه بسیار بزرگ به رنگ صورتی نباشید! با پدیده عجیب‌وغریبی سروکار نداریم، ماه تنها 7 درصد بزرگ‌تر دیده خواهد شد که تشخیص آن برای چشم انسان بسیار دشوار است. با این حال شما را به دیدن زیبایی های خیره کننده این قمر زیبا و لذت بردن از آن ها دعوت می کنیم.


آدرس کوتاه شده: