یکشنبه, ۲۴ اسفند ۱۳۹۹ ۰۹:۴۴ ۱۹۱
چچ
اقلیم فضایی و تشعشعات فضایی

اقلیم فضایی و تشعشعات فضایی

در کشور ایران با توجه به وجود پتانسیل عظیم علمی، فعالیت هایی در این حوزه صورت گرفته است و در حال حاضر در بخش نجوم سازمان فضایی ایران، این فعالیت ها در حال گسترش است.

اقلیم فضایی یا Space weather که به علت مأنوس بودن ترجمه کلمه weather به آب‌وهوا، گاهی به‌اشتباه به‌صورت آب‌وهوای فضایی ترجمه می‌شود یکی از سرفصل‌های موردتوجه سازمان‌های فضایی در جهان و یکی از شاخه‌های مطالعاتی در حوزه فیزیک خورشید و فیزیک فضا است. همان‌طور که از نام آن پیداست این حوزه از نجوم به بررسی ویژگی‌های فیزیکی محیط اطراف زمین و فضای میان‌سیاره‌ای می‌پردازد و هدف از آن حفاظت از زیرساخت‌های فناورانه ی فضایی و زمین پایه کشورها در مخاطرات ناشی از ذرات، پرتوها و تشعشعات کیهانی و فضایی است. به‌طور خاص این علم به مطالعه اثرات رویدادهای می‌پردازد که در فضا رخ می‌دهند و می‌توانند تهدیدی برای زندگی انسان‌ها باشند و فنّاوری‌های ایجادشده را مختل و یا غیر قبال استفاده کنند و مانند رویدادهای مربوط به اقلیم و آب‌وهوا در سطح زمین دارای اشکال و شدت‌های متفاوتی هستند. در قرن بیستم و با توسعه فناوری‌ها و شناخت انسان از فضای بین سیاره‌ای نزدیک به زمین و همچنین رشد وابستگی به فناوری‌ها و به‌تبع آن افزایش مخاطرات مرتبط برای جوامع بشری، موضوع اقلیم فضایی بیش‌ازپیش در کانون توجهات قرارگرفته است. ازآنجاکه ریشه بیشتر رویدادهای مؤثر و قابل‌طبقه‌بندی در حوزه اقلیم فضایی به فعالیت‌های خورشید و ذرات کیهانی بازمی‌گردد بنابراین می‌توان موضوع اقلیم فضایی را حوزه اخترفیزیک و نجوم میان‌سیاره‌ای طبقه‌بندی کرد گرچه بررسی تأثیرات رویدادهای اقلیم فضایی بر زیرساخت‌های فضایی می‌تواند در حوزه فیزیک حالت‌جامد، علوم مهندسی، هوافضا، مهندسی برق و مهندسی مواد نیز قرار گیرد.

در ایران با توجه به وجود پتانسیل عظیم علمی، فعالیت‌هایی در این حوزه صورت گرفته است و در حال حاضر در بخش نجوم سازمان فضایی ایران، این فعالیت‌ها در حال گسترش است. تعداد قابل‌توجهی از پژوهشگران و اساتید حوزه نجوم و فیزیک در کشور درزمینه اقلیم فضایی (فیزیک خورشید و ذرات کیهانی) در سطح جهانی از دهه‌های گذشته به فعالیت‌های پژوهشی و تربیت متخصصان در این حوزه پرداخته‌اند. دراین‌بین می‌توان به برگزاری همایش‌ها و درس گروهی‌های متعددی در حوزه اقلیم فضایی توسط سازمان فضایی ایران و پژوهشگاه فضایی ایران در کشور برای عموم علاقه‌مندان و پژوهشگران و دانشجویان، بررسی تأثیرات تشعشعات کیهانی بر ماهواره‌ها در زمان طراحی و لحاظ کردن الزامات در زمان ساخت ماهواره‌های بومی، نصب تجهیزات پایشگر محیط فضا بر روی ماهواره‌های بومی، اجرای طرح بررسی اثرات پرتوهای کیهانی بر مصنوعات و قطعات ماهواره، بررسی تأثیرات ذرات و پرتوهای یون‌ساز و غیریونساز فضایی بر کیفیت هوا و فعالیت مستمر کمیته ملی تشعشعات فضایی با همکاری دستگاه‌های فضایی کشور زیر نظر پژوهشگاه هوا و فضا به‌عنوان بخشی از اقدامات اساسی در این حوزه اشاره کرد.

برای آشنایی بیشتر با این مأموریت سازمان فضایی ایران در حوزه نجوم و اکتشافات فضایی می‌توانید لینک‌های زیر را مطالعه بفرمایید:


  • اثرات رویدادهای اقلیم فضایی بر فناوری
  • فیزیک خورشید
  • یونوسفر و مگنتوسفر
  • ذرات کیهانی
  • اقدامات جهانی
  • کمیته ملی تشعشعات فضایی


آدرس کوتاه شده:
پربازدیدترین مطالب مطالب